پیت ماس چیست؟ کاربرد، ویژگی‌ها و روش استفاده از پیت ماس در گلدان
پیت ماس بستر سبک و نگهدارنده رطوبتی است که پایه بیشتر خاک‌های گلدانی است. ویژگی‌ها، کاربردها، نسبت‌های ترکیب برای بذر، قلمه و گیاهان آپارتمانی و اشتباهات رایج استفاده از پیت ماس را بخوانید.
۴ دقیقه مطالعه۲۸ بازدید
پاسخ کوتاه: پیت ماس (Peat Moss) بقایای نیمه‌تجزیه‌شده خزه اسفاگنوم و گیاهان باتلاقی است که طی صدها تا هزاران سال در تورب‌زارها انباشته شده است. پیت ماس سبک و اسفنجی است، رطوبت زیادی نگه میدارد و پایه بیشتر خاک‌های گلدانی و بسترهای کشت تجاری است. پیت ماس خام بسیار اسیدی است (pH حدود ۳٫۸ تا ۴٫۳)، بنابراین برای گیاهان آپارتمانی باید از نوع اصلاحشده (آهک‌دهی‌شده) و همیشه در ترکیب با پرلیت یا خاک پایه استفاده شود.
پیت ماس یکی از پرکاربردترین مواد در باغبانی است؛ از خاک گلدان‌های آماده گرفته تا سینی‌های نشاء گلخانه‌ها. اما اگر بدون شناخت از آن استفاده کنید، ممکن است به‌جای کمک، باعث خیس ماندن خاک، اسیدی شدن آن یا خشکی غیرقابل برگشت گلدان شود. در این راهنما می‌گوییم پیت ماس چیست، چه انواعی دارد، کجا به کار می‌آید و چطور درست از آن استفاده کنید.
پیت ماس از کجا می‌آید؟
در تورب‌زارها (باتلاق‌های اسیدی و کم‌اکسیژن) خزه‌ها و گیاهان مرده به‌طور کامل تجزیه نمی‌شوند و به‌آرامی روی هم انباشته می‌شوند. لایههای بالایی جوان‌تر و الیافی‌اند و به آن‌ها پیت سفید می‌گویند؛ لایههای عمیق‌تر قدیمی‌تر، تیره‌تر و تجزیه‌شده‌ترند که پیت سیاه یا بلک پیت نامیده می‌شوند. وقتی در بازار ایران از «پیت ماس» صحبت میشود، معمولا منظور پیت اسفاگنوم روشن (سفید یا قهوه‌ای روشن) است. برای آشنایی دقیق با تفاوت این دو، مقاله بلک پیت چیست؟ تفاوت با پیت ماس و کوکوپیت را بخوانید.
ویژگی‌های پیت ماس
ویژگی
پیت ماس (اسفاگنوم)
اهمیت برای گیاه
وزن
بسیار سبک
گلدان سبک و خاک پوک
نگهداری رطوبت
بسیار زیاد
کاهش دفعات آبیاری؛ خطر خیس ماندن اگر زهکشی ضعیف باشد
pH خام
بسیار اسیدی (حدود ۳٫۸ تا ۴٫۳)
بدون اصلاح، برای اغلب گیاهان آپارتمانی مناسب نیست
مواد مغذی
بسیار کم
به‌تنهایی گیاه را تغذیه نمی‌کند
رفتار در خشکی
آبگریز میشود
پیت کاملا خشک، آب را به‌سختی جذب می‌کند
بیماری و بذر علف
معمولا تمیز
مناسب بذرکاری و قلمه
کاربردهای پیت ماس
پایه خاک گلدان: بیشتر خاک‌های گلدانی تجاری بر پایه پیت ساخته می‌شوند.
بذرکاری و تولید نشاء: بستر سبک و تمیز برای جوانه‌زنی؛ آموزش کامل را در کاشت بذر در پیت ماس ببینید.
ریشه‌دار کردن قلمه: ترکیب پیت و پرلیت رطوبت و هوای کافی به قلمه می‌دهد.
گیاهان اسیددوست: برای آزالیا، کاملیا، گاردنیا و بلوبری، پیت با pH پایین‌تر مفید است.
اصلاح خاک شنی: افزایش نگهداری آب در خاک‌های سبک.
چطور از پیت ماس در گلدان استفاده کنیم؟
pH را چک کنید: برای گیاهان آپارتمانی پیتی بخرید که روی بسته «pH اصلاحشده» یا عدد ۵٫۵ تا ۷ دارد.
قبل از مصرف مرطوبش کنید: پیت خشک را در ظرف بریزید، کمی آب ولرم اضافه کنید و هم بزنید تا یکدست مرطوب (نه خیس) شود.
هرگز خالص استفاده نکنید: پیت را با پرلیت (برای زهکشی) و خاک پایه ترکیب کنید.
تغذیه را فراموش نکنید: پیت سفید تقریبا مواد مغذی ندارد؛ کود یا یک اصلاح‌کننده آلی غنی مثل بلک پیت به ترکیب اضافه کنید.
نگذارید کاملا خشک شود: اگر پیت گلدان خشک و آبگریز شد، گلدان را ۱۵ دقیقه در ظرف آب قرار دهید تا از پایین آب بکشد.
نسبت‌های پیشنهادی ترکیب
کاربرد
ترکیب پیشنهادی (حجمی)
بذرکاری و نشاء
۷۰٪ پیت ماس + ۳۰٪ پرلیت
ریشه‌دار کردن قلمه
۵۰٪ پیت ماس + ۵۰٪ پرلیت
گیاهان آپارتمانی برگ‌پهن
۳۰٪ پیت یا بلک پیت + ۳۰٪ پرلیت + ۴۰٪ خاک پایه
گیاهان اسیددوست (آزالیا، گاردنیا)
۵۰٪ پیت ماس + ۲۵٪ پرلیت + ۲۵٪ خاک برگ
کاکتوس و ساکولنت
حداکثر ۲۰٪ پیت + ۸۰٪ مواد درشت و زهکش (پرلیت، پوکه، ماسه درشت)
اگر هدف شما فقط یک بستر سبک و تمیز برای بذر و قلمه است، پیت ماس روشن انتخاب خوبی است. اما اگر می‌خواهید خاک خسته گلدان را تقویت و احیا کنید، بلک پیت به دلیل تجزیه کامل‌تر، ماده آلی و اسید هیومیک بیشتری دارد. برای نمونه، کود آلی ابرکوه بر پایه بلک پیت غنی‌شده است و pH آن (۶٫۴۸ تا ۶٫۶۴) از قبل نزدیک به خنثی است؛ پس برای گیاهان آپارتمانی نیازی به آهک‌دهی ندارد.
استفاده از پیت اصلاح‌نشده برای گیاهانی که خاک خنثی می‌خواهند.
انتظار تغذیه از پیت سفید؛ پیت سفید بستر است، نه کود.
ریختن پیت خشک در گلدان و آبیاری فوری؛ آب از کنار گلدان خارج میشود و پیت خشک می‌ماند.
جمع‌بندی
پیت ماس بستری سبک، تمیز و نگهدارنده رطوبت است که اگر با pH اصلاحشده و در ترکیب با پرلیت استفاده شود، برای بذر، قلمه و بیشتر گلدان‌ها عالی است. فقط یادتان باشد پیت سفید به‌تنهایی غذای گیاه نیست و باید در کنار یک منبع ماده آلی یا کود استفاده شود.
پیت ماس اصلاحشده در ترکیب با پرلیت برای بیشتر گیاهان آپارتمانی، بذرکاری و قلمه مناسب است. پیت با pH پایین برای گیاهان اسیددوست مثل آزالیا، گاردنیا و بلوبری مفید است. برای کاکتوسها فقط مقدار کم آن توصیه میشود.
آیا میتوان گیاه را فقط در پیت ماس کاشت؟
+
توصیه نمیشود. پیت ماس خالص آب زیادی نگه میدارد، مواد مغذی ندارد و اگر خشک شود آبگریز میشود. بهتر است آن را با پرلیت و خاک پایه ترکیب کنید.
pH پیت ماس چقدر است؟
+
پیت ماس اسفاگنوم خام بسیار اسیدی است و pH آن حدود ۳٫۸ تا ۴٫۳ است. پیت‌های باغبانی معمولا با آهک اصلاح می‌شوند؛ عدد pH را روی بسته بررسی کنید.
فرق پیت ماس با بلک پیت چیست؟
+
پیت ماس روشن از لایههای بالایی و کمتجزیه توربزار است و بیشتر نقش بستر سبک را دارد. بلک پیت از لایههای عمیق و کاملا تجزیهشده است و ماده آلی و اسید هیومیک بیشتری برای تقویت خاک دارد.
